Skip to content

Mes: Xuño 2014

Había unha vez un rei …

FT1Prezada Arabela,
Agardo que ao recibires a presente te atopes ben de saúde, cousa que tamén desexo para min.
Moi grande foi a nostalxia, ou a saudade, ou a tristeza, non sei moi ben o que, que hoxe me invadiu.
Si, co asunto da coroación.
Iso xa eu o vira nunha serie de TV. E que agora os reis non che son como os de antes.
Antes eras rei porque gañabas un reino pelexando en feras batallas, con frío e con sol. E o rei, como calquera pai, cando morría, repartía o reino entre os seus fillos.
Lembra aqueles temas de historia que dicía: ao morrer, repartiu o reino entre os seus fillos, sen distinguir se eran homes ou mulleres. E alí che aparecía, a Urraca deulle o reino de tal sitio, e a García o reino de tal outro, e a Afonso e a Fernando. Todos tiñan un reino, máis grande ou máis pequeno pero víase ben que o pai os quería a todos por igual.

E que me dis das raíñas, se mesmo ten habido guerras e conquistas de reinos polo amor dunha raíña.
Agora o rei déixalle todo a un e, claro, os outros teñen que buscarse a vida e logo veñen eses casos de ingresos inadecuados nos que o rei non ten nada a ver.

E que van dicir os libros de historia? Que foi rei porque seu pai lle deu todo feito? Así non se educa a xuventude. Desprázase o valor dos emprendedores e deixan sen valor o currículo dos Obradoiros de iniciativas emprendedoras da ESO.

E os contos para nenos e nenas? Aquel “Había unha vez un rei” vai pasar a ser “Hai agora un rei”?

E as princesas, que dicir das princesas que só estaban nos libros de contos. Como unha crianza vai entender que aquilo que estaba nos libros agora se fixo realidade, e ten responsabilidades e pronuncia discursos?

Ves o meu desconcerto agora, prezada Arabela. Eu, e ti, súbditos dun rei que…., que che vou dicir.

De ter que ser súbdito de alguén eu prefería a Artur, que polo menos suou para arrincar da pedra a espada. E Merlín!

E non podendo ser así, daquela opto pola República. República e Galega

Non demores en me dar respostas, que a nostalxia e a tristura non enchan os días de verán.

(De Cartas a Arabela)

Escoitei como nacía unha palabra

DSC_0797Sempre é fermoso asistir a un nacemento. Dunha persoa ou dun fieito. É especialmente fermoso asistir ao nacemento dunha palabra.
Escoitei como nacía a palabra ASEQUIAR.

Como foi? Que significa? Onde foi?
Vóuvolo contar.
Foi na radio. Na radio galega. É día de protestos contra a copa do mundo. Manifestantes rodean Maracaná. O locutor ve o cerco, sente o asedio.

Mais non é un protesto silencioso. Enorme algarabía. Asubíos. Todo un obsequio para a policía.

E sucede o milagre. Asócianse os conceptos na mente do locutor. Asócianse e reméxense.

E nace a palabra, como unha pinga de auga. Da unión de ASEDIAR con OBSEQUIAR.

O galego conta con máis unha palabra: ASEQUIAR. Contextos de uso non están a faltar.

Facer chacota

chacotaA fraseoloxía galega, como moitos outros elementos da nosa identidade lingüística, e non só, está a sofrer un forte deterioro derivado da presión do español. En días pasados, escoitei unhas declaracións públicas nas que a persoa declarante falaba de algo ou alguén ser “o faimerrir” , acudindo a unha traducción simples do español “hazmerreír”.

Infelizmente, non é un caso illado este uso, digamos que pouco coidado, da nosa lingua. Tanto en comentarios de prensa (“Lamentablemente, a incompencia dos partidos do bipartito, unida a un electorado paspán e faimerrir de todos os españois cada vez que hai eleccións, deu como resultado que o PP retome o que xa era costume, o seu goberno) como en actas de plenos municipais (“Vilagarcía é o faimerrir do Estado e incrementou este goberno local os impostos e taxas sen darlle saída aos necesitados”. “Manifestou tamén, que entende cariñosamente que os membros con dedicación parcial estean molestos coas baixas (él entenderíase humillado, afirmou) xa que foron abochornados pola alcaldesa e son “faimerrir” dentro e fóra do concello someténdose as ordes da presidenta da corporación”

Os dicionarios galegos, desde o Diccionario enciclopédico gallego-castellano de Eladio Rodríguez González, recollen a voz e, por suposto os portugueses, con este significado de facer mofa, ou gracexo, brincadeira, etc de algo ou alguén.

Pronto deixaron de facer chacota e comezaron a sentir unha mestura de medo e fascinación que os tiña enfeitizados. A todos os insultos, feos coma unha noite sen lúa, a velliña respondía dun sorriso limpo”. “Convida ás persoas que asisten á sala a que fagan unha foto, disfrazados de terroristas, para facer chacota das acusacións recibidas nos últimos meses”.

Sobre usos e exemplos en portugués, podemos consultar o dicionario Priberam.

Facer rir é un exercicio saúdabel, mais nada ten a ver con facer chacota.

Nacionalistas galegos desorientados

Insignia_da_Sociedade_Nazonalista_Pondal_de_1929
Insignia da Sociedade Nazonalista Pondal

No número 33 do periódico galego A Fouce, editado en Buenos Aires o 15 de maio de 1931, aparece un artigo asinado por Daniel Nogueira, titulado “Nazonalistas galegos desourentados danzan na política hespañola ao son do Pandeiro que se toca en Madrid”

A Fouce era o voceiro da Sociedade Nazonalista Pondal, unha das primeiras asociacións importantes que avogou pola plena independencia de Galiza e o texto en cuestión pon sobre a mesa o asunto de República española ou estado independente galego que decidirá, ou non, formar parte dunha república federal “hespañola”

Transcribimos, parcialmente,  o artigo, adaptándoo graficamente á práctica actual.


Nos derradeiros tempos lemos con certa sorpresa as declaracións e actuanzas políticas de destacados homes do nacionalismo galego que non condicen coas ideas nazonalistas por eles pregoadas.
As manifestazóns de certos elementos con respecto ás aspirazóns subrimes do nazonalismo galego, son íntemas, por canto das súas manifestazóns parecería desprenderse que o nazonalismo galego non é ou non aspira a ser un partido político galego senón o simpre troque de nome dunha agrupazón política pero sempre un partido político hespañol.

fouce
Cabeceira de A Fouce

“O nazonalismo galego -dise con certa humildade- non é separatista, o nazonalismo galego non quer crebar a unidade hespañola porque de non ser así sería loita estéril e levaríamos as de perder porque a monarquía non está disposta a facer concesións de liberdade a nengunha das nazonalidades que forman a península”

Nós, as xentes da Sociedade Nazonalista Pondal, sabemos ben que ese non é o ideal que percisa sentir o povo galego para loitar polas súas reivindicazóns; os nazonalistas, antes de misturarse na loita cos republicáns hespañois (republicáns hespañois antes que nazonalistas galegos) deben loitar por galeguizar a Galiza, criando un fondo sentimento nazonal, proclamándose abertamente galegos a todo trance e loitando como tais por Galiza e para Galiza contra toda orde que veña de Madrid, sexa monárquica ou republicán, xa que a liberazón da terra ten que ser obra de todos os seitores.

[…]

O nazonalismo galego non debe adoitar a actitude de sapo que sentou á beira do río esperando que este secase para poder cruzalo. O nazonalismo galego,  por estar fincado nunha realidade histórica, ten a forza da razón e debe facer valela, custe o que custe, buscando a loita onde ela se atopa; a nosa loita con república ou monarquía é a mesma, xa que nós expricamos craramente que a letra da constituzón dunha repúbrica federal non ha de ter un artigulado que diga: Hespaña é unha república federal onde as diversas nazonalidades que a forman irán recobrando a súa soberanía absoluta até constituirse en estados independentes, quando ditas nazonalidades o coiden oportuno; quer decirse que ao non ter ese artigulado, as vantaxens son máis aparentes que reais e as necesidades e a loita a mesma.

[…]

O que percisa o nazonalismo galego, con monarquía ou república, por máis federal que sexa, é un De Valera, un Ghandi, un apostolado, un mártir que o saque do gabinete en que está recollido e o leve ao agro como un verdadeiro evanxeo, expricándolle craramentes como irmáns, que o ser hespañol impídelles vivir na súa casa a súa propia vida; e por iso traballa moito para vivir mal.

[…]

 Tamén comprendemos que o nazonalismo galego é ou debe ser un ideal de moita discipriña, tan rexa e varil que é preciso sentilo e comprendelo a fondo, para poder ostentar o título con dignidade; por iso non serve para persoas medoñentas, entón débese renunciar aquil e evitarase que se diga que namentras haxa galegos con espirito doméstico e esperen que de Madrid lles manden en bandeixa de prata a liberdade da terra, Galiza non será soberán