Skip to content

Mes: Novembro 2010

Alta

É posíbel, nada hai certo neste mundo, que hoxe o médico decida, se a miña evolución así o confirma, darme a alta e poder por fin, xa era hora, voltar á casa e sentarme contigo na cociña, de mañá cedo, á hora de almorzar.

Atrás quedan trinta días de hospital e por diante resta, para acabar de curar, lograrmos conxugar ese tempo xa consumido que Carvalho Calero con poética precisión denominou pretérito imperfecto,  con estoutro tempo futuro, cada vez máis condicional que nin sequera o oráculo de Delfos é capaz de precisar.

30 de novembro, Centenario do nacemento de Carvalho Calero

(De Cuarto 1130)

Reingreso

Para Marinha, nesta ribeira de Oza.

Onte reingresou Antonio, o doente que xa estivera no cuarto vinte e nove e non paraba de chamar por Lola e por Adela e por Manuel, nomes que desta volta esqueceu.

Toda a noite, máis de vinte veces cada hora,  unha única voz resoa, agora desde o cuarto vinte e seis, e só unha palabra se escoita.

– Mamá, mamaíña, ai mamá!

E así até a madrugada este home que agora, en anos, anda polos oitenta, conxura, nun ritual circular, a presenza da nai diluída nesta ribeira, mariña, onde asenta o hospital.

– Tanto a cabeza se trastorna?

– Ou, como Dieste xa escribira, estamos en presenza de outro neno suicida?

Monolingüismo

Non sei por que, dun tempo a esta parte, xeneralizouse a idea de que abrir debates -non importa o tema nin o espazo – é algo necesario socialmente e case inherente ao propio comportamento democrático. Mesmo hai quen pensa que é posíbel debater en estado de ideoloxía pura, nun universo anterior ao Big Bang,  sen condicionantes externas que terxiversen o fío da argumentación.

Mais nada máis enganoso.

E cando eses debates se establecen sobre sinais de identidade como a lingua a cousa nace xa de por si desnaturalizada pois o propio uso dunha ou outra terminoloxía, dun ou outro concepto, dun ou outro punto de partida, condiciona o posicionamento dos debates e, polo tanto, os resultados.

E ademais confunde.

Recentes informes sobre o futuro do galego sitúanse neste contexto de abrir debates porque si e de crear confusión. Primeiro porque parten da idea de que os actuais discursos normalizadores, e non estamos a nos referir aos discursos oficiais senón xustamente a aqueles que levan anos traballando na restauración de usos do galego, están caducos, non serven por estaren ligados a ideoloxías algo pasadas de moda, cousa moi lonxe da realidade. Outra cousa é que non se teñan logrado o cento por cento dos obxectivos propostos, mais iso non invalida nen avellenta os discursos nin as propostas.

Por outra parte a pretensión, ou as propostas, de estender a competencia comunicativa en galego e castelán ao conxunto da poboación, especialmente a través do sistema educativo, é algo tan fora da realidade como aquelas propostas do Partido Popular, gobernando Don Manuel Fraga, que falaba de bilingüismo harmónico e que o Señor Feijoo transformou en bilingüismo cordial. O sistema educativo é unha ferramenta importantísima para a consolidación da competencia lingüística, sobre todo en contextos en que a lingua do sistema educativo é continuación da lingua ambiental, mais en contextos diglósicos o sistema educativo só representa unha pequena parte das posibilidades de restauración lingüística, se ben ten todas as posibilidades para a adquisición de competencia.

Estes debates de que falamos, difundidos en informes e redes sociais, pretenderían de dar carta de normalidade a políticas lingüísticas bilingüistas partindo da idea de que se a totalidade dos e das galegofalantes son bilingües, isto é son individuos capaces de falar en galego e en castelán, tamén a totalidade dos casteláns falantes en Galiza deberán ser capaces de falar en galego ou en castelán indistintamente. Fermosa teoría , mais na práctica o que condiciona o uso dunha lingua é o contexto e na sociedade galega actual os contextos están perfectamente delimitados e inclinados cada vez máis a favor do español. Porque vivimos nunha situación de conflito lingüístico -aínda que o termo poda parecer anticuado e contrario á cordialidade- e a diglosia, no seu significado clásico, funciona de maneira eficaz. A este respecto, podería pór un pequeno exemplo. Recentemente estiven ingresado no CHUAC nun servizo onde as enfermeiras (eran todas mulleres menos dous homes) falaban perfectamente galego e español. Son polo tanto un paradigma de competencia bilingüe. Mais cal é o uso das dúas linguas? Cos doentes de máis idade falan galego ou español dependendo de cal sexa a lingua do doente e con aqueles de menos idade, aínda que sempre lles falamos en galego, falaban invariablemente en español. Que é o que leva a esta situación? Obviamente os prexuízos lingüísticos propios de toda situación diglósica.

E aí é onde deben actuar primeiramente as políticas normalizadores, en marcar contextos de uso para o galego. Porque é evidente que, sobre todo a través do sistema educativo, podemos conseguir, nun espazo de tempo maior ou menor, que a totalidade da poboación de Galiza sexa competente en galego e en español. Mais pensar que de aí derivará unha situación en que se usarían indistintamente en calquera contexto unha ou outra lingua é pensar que podemos alcanzar a liña do horizonte. E é que, e perdoen a comparanza, para os falantes a lingua é como a relixión. Poderíamos pensar nunha sociedade ideal en que todas as persoas coñecesen, poñamos por caso, os principios cristiáns e musulmáns. O coñecemento de ambas as relixións seguramente aportaría concordia e respecto dos dereitos de cada quen, mais á hora do culto, á hora da práctica, cada persoa acreditaría no seu deus como o único verdadeiro. O mesmo sucede coa lingua.

Concordo con quen pensa debemos anovar o discurso sobre a lingua, mais utilizando o termo co significado da cultura agrícola,  mais dubido que a solución para o galego como lingua sexa aceptarmos a solución bilingüe. Prefiro pensar nunha Galiza  maioritariamente monolingüe en galego, seguindo a tradición do galeguismo e acreditar que  Galiza ou é monolingüen en galego ou non será Galiza tal como a coñecemos e, algúns, a desexamos. Será outra cousa.

Estatíticas

Levo, feitos hoxe, trinta días neste hospital, sen contar os outros vinte que antes, por motivo similar, xa estivera.

Total cincuenta días. Cento cincuenta turnos. Máis de doce ducias de comidas.

Case tres centos de pastillas da máis variada cor, forma e tamaño.

Non sei cantas pinchadas en cada brazo.

Trinta grampas que o corte cicatrizaron.

E o ferro, que minguara solidario coas vellas ferrarías do Courel, tamén por vea houberon de mo restituír.

E o potasio, que andaba escaso, sen contar as catro bolsas de sangue que en dous días o meu anovaron.

Litros de soro fisiolóxico, onde disolto corría o antibiótico.

E que máis?

As visitas, os paseos, as xentes coas que fomos cruzando o paso, as chamadas telefónicas, as mensaxes de ánimo, que sei eu! Tantas cousas pasaron!

E para alén das estatísticas, ti, coas mensaxes de texto antes das oito menos cuarto, as ausencias motivadas polo traballo, as presenzas, que ti considerabas escasas e eu che dicía sacrificio innecesario.

(De Cuarto 1130)

Briseida

Aparentaba, en anos,  uns sesenta e tantos. Chegou e sentou nun dos bancos situado ao lado da xanela que dá para a ría, na sala de estar, xusto ao lado dos elevadores, aquí na parte nova desde onde se pode ver todo o servizo de urxencias.

Traía na man un deses xornais de distribución gratuíta que mozos e mozas con problemas laborais reparten cada día en en cada esquina e, sen distracción, ollou durante algún tempo a foto dunha muller nova, de pelo longo que bordeaba  ambos lados da cara, marco duns  ollos grandes e amplo sorriso.

A súa face, a dela,  resultoume familiar, como de a ter visto nalgures.

Nada falou  e finalmente, como se necesitar compartir a información, estendeu o xornal  para que vise.

A foto ilustraba unha noticia que falaba do accidente laboral dunha traballadora, aquí ao lado no polígono, onde acaba a liña número seis.
Baixara limpar uns tanques.

Era licenciada en Ciencias Químicas pola UDC.

Tiña 28 anos e estaba no seu primeiro traballo.

Hoxe rematou o contrato coa vida.

Voltou o rostro para min e, sen deixar de ollar aquela foto á que un gratuíto dedicaba un cuarto de páxina,  con voz baixa, dixo:
– Era Briseida,  a miña filla.



Punto de control

No punto de control as enfermeiras cargan botes e bolsas de medicamentos. Antipiréticos e antibióticos , axentes antimicrobianos dispostos a circular por esas vías que as veas con dificultade soportan pois parece ser que as novas normativas obrigan a pinchar os pacientes cada vez con máis frecuencia, tan ruín é a mercadoría.

Algunhas ollan fixamente pantallas de computador, onde anotan febres e outras incidencias que todo doente ten. E nalgunha ocasión, non todo vai ser traballo, consultan ofertas de viaxes por Turquía, O Nilo ou Normandía ou lugares máis exóticos que unha amiga comentou que Tailandia está moi ben. O caso é desfrutar e romper coa monotonía

E tamén distribúen as pastillas en frascos pequerrechos. É a trastenda da botica posta á vista de quen por alí pasea, que tamén este punto fai as veces de alameda, de punto de encontro e de despedida cando xa, coa alta na man, tomas o corredor que deixa atrás o Servizo de Uroloxía.

Constantemente soan neste espazo as chamadas dos cuartos, doentes que reclaman atención.

É o punto de control.

(De Cuarto 1130)

Na tarde

Fóra, a tarde érguese sobre a ría e as nubes, cor cristal, avanzan en figuras nunca vistas.

Na sala de estar doentes remata unha partida de tute e uns adolescentes xogan cos telemóbeis, mentres unha rapazola, que allea os acompaña, saborea un chupa-chups.

Serios un home e unha muller, cuarenta ben cumpridos, comentan as noticias do xornal, a crise que está aí a nos devorar e como en Ferrol unha crianza morreu por unha inxección que non lle correspondía.

No corredor, Deborah, unha auxiliar de linda face branca e sorriso como as nubes -de cristal- abraza Henrique como se tornase dunha longa viaxe, cando a verdade é que apenas dá dous pasos e xa cansa, que leva catro meses de hospital, fáltanlle uns pouquiños días.

Está tranquila esta tarde a planta de Uroloxía.

(De Cuarto 1130)

Dor

Un ai! sostido, nota infinita, enche o cuarto dezaoito, andar once.

É Alberte, un home forte, que até agora nunca deste xeito exteriorizara a dor.

Mans deformes, mordidas por centenares de golpes nas Canarias, ou en Benidorm.

Mesmo traballou na construción, como albanel, deste cuarto en que agora permanece.

Lémbrao ben.

Outro ai!, outra queixa, a mesma dor.

– “Son espasmos vesicais, di unha médica nova. Un lavado e un gramo de paracetamol

Na cama do lado, un pouco alleo, un compañeiro, de nome Amador, adormiña.

Tamén el ten a súa dor, roendo, roendo nos adentros.

Para esa non hai medicación.

De Cuarto 1130)

Información

Desde a cama vexo o despacho dos médicos, e cando a porta está aberta, as mesas, expedientes, computadores e mesmo un cadro en que están anotados, supoño, casos clínicos problemáticos, ao modo como as series de TV mostran o traballo hospitalario.

Neste espazo é onde informan, tres veces por semana, os familiares da evolución dos doentes.

Todo bastante rápido.

Con faces satisfeitas unhas veces e algo máis amargas noutros casos.

Mais hoxe o proceso demora un tanto e percíbese no ar unha sensación algo estraña, nervos contidos, paseos vagos.

E, por fin, ao cabo dun tempo, un home novo e de corpo ben formado sae do cuarto, ollos brillantes e preso dun salouco que axiña deriva en forte pranto. Dentro do despacho fica o fatal diagnóstico:

– “Tentámolo todo, mais nada hai que facer. Xa os ganglios están infectados, nun proceso moi avanzado”

(De Cuarto 1130)

Europa, rapto ou rescate

Segundo leo, e escoito, en moitos medios de comunicación, -os mesmos que animan o capital a devorar as conquistas sociais- Europa afúndese no pesimismo. Exemplifican estas teses coas protestas no Reino Unido, coa folga xeral en Portugal, con Irlanda obrigada -din- a baixar a cabeza para anunciar redución do gasto e o que foi milagre económico, sustentado en boa parte nos fondos recibidos e na facilidade para a instalación de grandes empresas (tamén podemos lembrar o que dixera Don Manuel Fraga: o milagre económico irlandés xustifícase polo feito de teren o inglés como lingua). Todo iso torna agora en despedimentos, subidas de impostos e reducións sociais (iso si, os máis ricos nin tocalos, que por algo son os rescatadores que hai que rescatar).

No mesmo sentido irían os paros en Grecia, ou en Roma, onde o Papa para aliviar a crise non considera pecado ir de burdel en burdel provistos de preservativo, que é unha maneira de santificar a prostitución.

Está Europa deprimida?

Non. Europa, xentes e nacións, está farta de especuladores e sobre todo está viva. Por iso os cidadáns se levantan contra os raptores, contra os secuestradores que se rescatan a si mesmos co diñeiro, o esforzo e o traballo de todos e todas, incluídos por suposto os galegos e galegas que sufriron unha reconversión naval ou agrícola para que quen agora solicita axuda (a banca fundamentalmente) puidese enriquecerse máis.

Igual que na mitoloxía grega Zeus, deus supremo rapta e viola a Europa despois de se disfrazar de manso touro branco, tamén agora o deus supremo do capital, encarnado non en touro senón en forma de grandes bancos, corporacións financeiras e outras mutacións, rapta os gobernos, e con eles os cidadáns, e viola as conquistas sociais-educación e sanidade en primeiro lugar-logradas no derradeiro século.

Non é logo un rescate de nada, é un simple rapto.

Zeus violaba doncelas e, como deus supremo non tiña que responder dos seus actos perante ninguén, como moito sufrir o divino enfado de Hera.

Tamén van quedar impunes os modernos violadores de Europa restándonos só aos cidadáns e cidadás o humano enfado?